“Afrika is zo puur”
Oeganda | Gazette van Antwerpen | September 2008 | download
“Hoe gaat het met uw ziekte?” vraagt de in Antwerpen wonende Meike Shulte aan de Ugandese vrouw Norah Nansubuga. De vrouwen kunnen het goed met elkaar vinden, ondanks de wereld van verschil tussen Meike (27, Nederlandse Playmate van het jaar en gekleed in een sexy La Rocca-shirtje) en Norah (75, aidspatiënt en gekleed in een oerdegelijke jurk). De oude dame vertelt vervolgens over de aids die haar van binnen langzaam kapot vreet. Arne Doornbal volgde Meike op haar reis door Uganda.


Hier in Nansana, een voorstadje van de Ugandese hoofdstad Kampala, is Meike Schulte een vrijwilligster als alle anderen. Ze woont in een gastgezin, eet twee keer per dag posho (maisgerecht) met bruine bonen en wast zich achter een muurtje, gewoon in de buitenlucht. Groter kan het contrast bijna niet zijn met het glamourfeest begin dit jaar waarop Meike tot Playmate van het jaar 2007 werd uitgeroepen. “Dat is dan ook het enige glamourfeestje waar ik ooit geweest ben”, lacht Meike.

“Geef mij maar Afrika. Hier is het zo puur en echt. Europa is oppervlakkig, alsof het van plastic is. Als ik voor ontwikkelingsorganisaties werk, haal ik daar veel meer voldoening uit dan als ik voor een puur winstgevende organisatie zou werken.” Daarom liep ze deze zomer twee maanden lang rond in Nansana, als vrijwilligster voor de ontwikkelingsorganisatie KIFAD. “Zo’n tweehonderd mensen krijgen steun van KIFAD”, vertelt Meike terwijl ze over de hobbelige zandpaden van Nansana loopt. De hoge hakken heeft ze thuis gelaten. “Daar zou ik alleen maar over struikelen hier.”

We gaan op bezoek bij Christine Kirabira (49). Zelf kreeg ze zeven kinderen, waarvan er drie aan het virus zijn overleden. Tevens vangt ze vijftien weeskinderen op. Terwijl haar collega’s Margareth en George vertalen van Uganda’s meest gesproken taal Luganda naar Engels, stelt Meike allerlei vragen aan Christine. Of haar situatie verbeterd of verslechterd is sinds haar vorige bezoek, hoe het nu met haar inkomen staat, en wat ze nog nodig denkt te hebben van KIFAD. “Van alle mensen die van ons hulp krijgen, maken we een file in de computer, tenminste als er stroom is. Voor Christine heb ik vorige keer al een heel dossier gemaakt, dat ik nu ga updaten. Zo kunnen we bijhouden hoe het met de mensen gaat”, vertelt Meike terwijl twee peuters met grote snottebellen aan haar arm hangen.

Dossiers
“Zesenzestig dossiers heb ik aanglegd over klanten van KIFAD “, zegt Meike wanneer we op weg zijn naar het volgende huisbezoek. “De bedoeling van de hulp is dat er een eindtermijn aan zit, dat mensen zich op een gegeven moment zelf kunnen redden. Anders worden mensen passief, als ze altijd maar alles krijgen. We geven bijvoorbeeld trainingen in inkomensgenererende activiteiten. Daar leren we mensen hoe ze zeep of vruchtensap moeten maken. Met die vaardigheden kunnen ze een klein handeltje opstarten.”

De bedoeling is dat er op termijn ook leningen verstrekt worden om zo’n handeltje op te zetten, maar daar is nu nog geen budget voor. “KIFAD is afhankelijk van donoren. Ik ben altijd op zoek naar nieuwe organisaties die onze projecten willen financieren.”

Op weg naar Norah Nansubaga vertelt Meike hoe de bejaarde vrouw aan haar ziekte gekomen is. “Een van Norah’s zonen had aids, en ze heeft hem tot het einde toe verzorgd. Niet wetende dat dat gevaarlijk was, kwam ze dus ook in contact met zijn bloed. Nu heeft ze zelf ook aids opgelopen.” Het gaat niet goed met Norah. Sinds Meikes vorige bezoek heeft de ziekte flink om zich heen gegrepen. Maar ze gebruikt nog geen aidsremmers, bekend als ARV’s. “Die medicijnen zijn op zich gratis, maar pas wanneer de patiënt een testresultaat kan laten zien waaruit blijkt dat de ziekte zich al ontwikkeld heeft. Veel mensen kunnen die test, die vier euro kost, niet betalen. Ook is vervoer van en naar het ziekenhuis vaak te duur.”

Norah en haar kleindochter beloven de volgende dag naar het Mulago ziekenhuis af te reizen, om de ARV’s aan te vragen. Uit eigen beweging geeft de Nederlandse een bijdrage voor de reiskosten. “Bij heel schrijnende gevallen geeft ik zelf wat“, beaamt Meike. Het budget waarvan ze eigenlijk nog een reis wilde maken door dit adembenemend mooie land, heeft ze grotendeels gegeven aan mensen in nood. “Maar dat is toch eigenlijk ook veel belangrijker dan zo’n luxe safari. ”

Seks
Uganda is een traditionele samenleving, waar men niet snel spreekt over seks. Toch proberen Meike en haar collega’s seks bespreekbaar te maken, want alleen dan kan het virus gestopt worden. Maar dat Meike in het Nederlands taalgebied bekend is als Playmate van het jaar, weet niemand in het continent waar Playboy een verboden blad is. “Nee, zo kennen ze me niet. Ik geef voorlichting over onthouding, condooms en trouw zijn aan elkaar. Ik ben bang dat ik ongeloofwaardig over kom als men hier weet dat ik met mijn blote doos in een blad heb gestaan.”

Sowieso was haar uitverkiezing tot Playmate een verrassing. ,,Ooit gaf een vriendin van me mij op als model voor het mannenblad Che. Via hen kwam ik bij Playboy terecht, en tot mijn grote verrassing werd ik Playmate van het jaar. Wanneer ik nog eens gevraagd wordt, zal ik wellicht weer poseren, maar ik ga er niet heel actief meer naar op zoek,” aldus de Playmate, die tevens vier studies afrondde en ook Chinees spreekt.

Terwijl de Ugandese middagzon in volle hevigheid brandt, lopen we richting het moeras. Daar waar de boel bij iedere regenbui overstroomt, wonen de allerarmsten op zompige grond. Je zou het niet zeggen, maar Zahula Muwereza is 26 jaar. “Ze is jonger dan ik, en heeft al zeven kinderen op de wereld gezet”, zucht Meike. Een snelle rekensom leert dat ze minimaal vijf jaar van haar leven zwanger is geweest. Ze heeft aids, en haar veertig jaar oudere man waarschijnlijk ook. Maar die zwijgt daarover als het graf.

“De mannen zijn toch vaak het probleem. We bereiken ze slecht. Wanneer we een familie bezoeken, loopt de man vaak weg.” Het is dan ook zeer de vraag of de twaalf dozijn condooms die Meike bij Zahula achterlaat, ooit gebruikt zullen worden. Het is immers de in Afrika zeer dominante man die die dingen zal moeten gebruiken. Meike suggereert dat de kinderen naar een aidstest van KIFAD moeten komen. Immers, kinderen van moeders met aids lopen een groot risico om tijdens de geboorte ook een besmetting op te lopen. “Het is jammer dat deze vrouw nu pas hulp zoekt. Anders hadden we veel meer voor haar en haar gezin kunnen doen.” Ook Zahula wil in aanmerking komen voor een inkomensgenererend project.

Terug naar België
Minder dan een week na deze dag vol huisbezoeken zal de Nederlandse weer op Vlaamse bodem staan, in haar woonplaats Antwerpen. Sterker nog, ze moet direct weer aan het werk. “Ik werk in de weekends als garçonne in de club La Rocca. De cultuurshock zal enorm zijn.” Ook vanuit België wil Meike blijven werken voor KIFAD, bijvoorbeeld door het zoeken naar donoren die willen investeren in een kliniek in Nansana. “En verder zal ik op zoek moeten naar nog wat meer werk. Maar ik weet in ieder geval zeker dat ik weer naar Afrika zal terugkeren.”

Back to articles | See also articles in English